KIZ ISTEME DÜNÜRLÜK
Kizilirmak’ta oglu olan aileler, oglu evlenme çagina geldiginde anne-baba kendi aralarinda ogullari için bir gelin adayi arastirirlar. Önce kendi çevrelerinden aileleri için uygun gelin adayi arastirirlar. Bulamadiklari zaman ise civar köylerden arastirirlar. Bazen de ayni çevrede yasayan kiz ve erkegin tanisip anlasmalari üzerine kiz evine dünürlüge giderler. Civar köylerdeki arastirma isi, o köylerdeki veya yakin köylerdeki es-dosta sorarak yapilir. Kendileri için münasip kiz bulduklarinda, kizin babasina: “Aksam size kabul ederseniz misafirlige gelecegiz.” Diye haber yollanir. Kiz babasi bazen bu teklifi kabul etmez, ettigi zaman ise, o aksam kiz evine misafirlige gidilir. Orada “Allah’in emri Peygamberin kavliyle kiziniz falancayi oglumuz falancaya istiyoruz” diyerek dünür olurlar. Eger kiz babasinin gönlü olmazsa “Evlendirecek kizim yok” diyerek sözü bitirir. Gönlü olursa “Allah yazdiysa olur “ diyerek verebilecegini belirtmis olur. Daha sonra oglan ile kiz bir araya gelip konusurlar, ikisi de kabul ederse kiz tarafi yüzügünüzü takarak isi bitirin der.
YÜZÜK TAKMA
Oglan babasi ve iki ya da üç kisiyle birlikte kiz evine giderek dügünde kiza alinacak esyalari belirten Çeyiz Listesini hazirlamaya gider. Kizi aldiktan sonra oglan tarafi yakin es-dost, akraba ve komsularini yüzük takmaya davet eder. Hep birlikte kiz evine gidilir. Imam dua ile yüzüklerini takar. Bayanlar arasinda eglence yapilir. Erkekler baska yerde oturur. Tepsi içerisinde lokum ve bisküvi tutulur ve baska bir tepsi ile de hayirli olsun anlaminda taki takilir. Bayanlarda kendi aralarinda takarlar. Dügün olana kadar dini bayramlar olursa oglan tarafindan bayanlar heybe içerisinde kiza giyecek falan götürürler. Kiz evi gelen misafirlere yemek hazirlarlar. Erkek tarafi da takilarini takip giderler. Bu dügün olana kadar her bayramda yapilir.
NISAN
Iki ailenin anlastiklari tarihte nisan yapilir. Nisanda kiz oglan evi, çevresine nisan için davetiye dagitilir. Ortalama 750 adet davetiye bastirilir, bunlarin 500’ü oglan evine 250’si kiz evine verilir. Nisan günü eger ki nisan ayni köyde ise yürüyerek, degilse oglan evi tarafindan tutulan arabalar ve hususi arabalarla kiz evine gidilir.
Oglan evi tarafindan pide yaptirilir. Ayranla gelen davetlilere ikram edilir. Yüzükte oldugu gibi tepsi içerisinde lokum dagitilir ve diger tepsiye gelen davetliler takilarini verirler. Erkekler yedikten sonra bayanlara yemekleri verilir. Bayanlar yemek öncesinde eglenirler. Yemek yenir, takilar takilir, nisan yüzükleri imamin duasiyla takilir ve eglenceye devam edilir. Nisan için saz ve davul tutulur.
DÜGÜN
Dügün tarihi de ayni nisan da oldugu gibi iki ailenin anlastigi bir tarihte yapilir. Dügünden bir hafta önce yüzük sirasinda olusturulan Çeyiz Listesiyle birlikte Eksik görmeye gidilir. Kiz evi ve oglan evi esyalari alir. Dügüne bir hafta kala yine nisanda oldugu gibi kiz ve erkek tarafi davetiyelerini dagitirlar.
Dügün genellikle üç gün olur. Cuma günü baslar, Pazar günü biter. Bazi köylerde ise Persembe’den baslayarak Pazar günü sonra erer. Persembe baslayanlarda ikindi namazindan sonra dualarla bayrak dikilir. Bayrak ekmegi adiyla anilan dügün yemegi verilir. Dügünde hem oglan evinde hem de kiz evinde saz ve davul hazir bulunur. Dügüne gelen davetliler davul tarafindan karsilanir ve gelen misafir davulcuya bahsis verir. Kadinlar ise genellikle oglan evine hediye götürürler. Tavuk, kaz, ördek, hindi gibi hayvanlarin yaninda makarna, seker, kurufasulye, nohut gibi yiyecekler götürürler. Gelen misafire gece gündüz fark tmeden yemek ve çay verilir. Yemekten sonra çerez ikram edilir. Misafir istedigi kadar kalir. Eglence iki gece devam eder. Davetliler davul veya saz esliginde oynarlar. Kadin erkek ayri ayri oynadiklari gibi birlikte de oynarlar. Dügünün birinci günü yani Cuma aksami oglan kinasi yakilir.:
Dokuz ayda ceni canda gezdirdin
Allah’tan kolaylik diledin anam
Hakkin emriynen dünyaya getirdin
Sicak topraginda beledin anam
Kis günleri bizim için ocak yakardin
Aglamasin diye gözlerime bakardin
Sabaha kadar da on kez kalkardin
Tatli uykularini da bölerdin anam
Kollarini üstümüze gererdin
Yavrularini candan severdin
Her anne dedikçe vay kuzum derdin
Agladikça gözyasimi silerdin anam
Kundagimi beyaz ipinen bagladin
Yorulmadan da besigimi sallardin
Bes vaktini koymadan da kilardin
Allah’a dogru gülerek de git anam
Aksam oglan tarafinin akrabalari tarafindan oyunlar çikartilir. Bu oyunlar genellikle Orta oyunu seklindedir. Oglan evi gelen misafirleri karsilamak ve ihtiyaçlarini gidermek üzere genellikle 2 veya 3 tane Dügün Kahyasi ayarlar. Dügün kahyasi bir bakima dügünün sorumlusudur ve kiz evinin muhatabidir. Eger kiz evinin istekleri zamaninda yerine getirilmezse kahya cezalandirilir.
Cumartesi sabahi oglan evinin yakin akrabalari sabah davulcu tarafindan gezilir. “Dan Davulu” denilen bu gezide davulcu akrabalarin evlerine giderek uzun havalar çalar ve para alir.
Cumartesi günü ikindi zamanindan sonra kiza alinan kiyafetler yatak yorgani vs. esyalari ayni köyde ise davul zurna esliginde yürüyerek; diger köylerde ise yine davul ve zurna ile arabalarla Bas götürülür. Bas götürüldükten sonra bayrak indirilir. Kizin esyalari kiz evine götürülünce kiz evi kapiyi açmayip kilitler. Kapiyi kilitleyen ile oglan evi arasinda pazarlik yapilir ve ücret verilir. Kiz babasi tarafindan getirilen esyalari tasiyan kisilere para dagitilir. Oglan evi tarafi kiz evinde halaylar çekerek eglenirler ve sonra kiz evinden ayrilirlar.
Cumartesi aksami kiz evine Kiz kinasi yakmaya oglan evinden Yenge adiyla üç-bes kisi gider. Kizin arkadaslari tarafindan kiz orta yere getirilir; oglan evinden yengelerden bir veya ikisi tarafindan “Bas Övme denilen Agit söylenir.
Çattilar gelip ocak basini
Yaptilar dügün asini
Övdüler gelin basini
Kiz anam kinan kutlu olsun
Vardigin yerler tatli olsun
Elimi soktum astara
Elimi kesti testere
Kiz anam kinan kutlu olsun
Vardigin yerler tatli olsun
Atladi çikti esigi
Sofrada kaldi kasigi
Büyük evin yakisigi
Kiz anam kinan kutlu olsun
Vardigin yerler tatli olsun
Kiz baban pazara vardi mi
Baban al yesili aldi mi
Bu da kizimin dedi mi
Kiz anam kinan kutlu olsun
Vardigin yerler tatli olsun
Bizde güveye hülle biçerler
Sekiz cennet kapisini açarlar
Muhammed’in siratindan geçerler
Kiz anam kinan kutlu olsun
Vardigin yerler tatli olsun
Gökten bir mahraba düstü çizildi
Altin tasa yesil kina ezildi
Alnimiza kara yazi yazildi
Kiz anam kinan kutlu olsun
Vardigin yerler tatli olsun
Cennetin önünden üç irmak akar
Biri seker biri serbet bal akar
Çikmis Muhammed’in köskünden bakar
Kiz anam kinan kutlu olsun
Vardigin yerler tatli olsun
Ayagina giymis nurdan nalini
Çikmis cennet bahçesinde salini
Biri Asiye biri Meryem gelini
Kiz anam kinan kutlu olsun
Vardigin yerler tatli olsun
Gelin esler gelin dostlar
Su nazlica kizi gelin alalim
Muhammed’in huzuruna varalim
Kiz anam kinan kutlu olsun
Vardigin yerler tatli olsun
Manilerden sonra kizin eline ve ayagina kina yakmak isterler, kiz elini açmaz, açtirmak için eline altin koyarlar, kiz elini açar ve kina yakilir.
Pazar günü gelin alma günüdür. O gün sabah oglan babasi kiz evine birkaç komsuyla Çeyiz yazdirmaya gider. Her iki tarafça yapilan esyalar, ziynet esyalari listelenir, bu liste sahitler huzurunda imzalanir ve senet yerine geçer. Çeyizi yazan kisiye hediye verilir.
Kiz evinde ise kiz süslenir ve kiz hazir olunca oglan evine haber verilir. Gelin arabasi süslenir. Oglan evine gelen es dostu arabalarla gelin alayi olusturulur ve davul zurna esliginde gelin almaya gidilir.
Kiz evinde kiza son hazirliklar yapilir. Oglan kardesi tarafindan kizin beline kirmizi kusak baglanir. Kusak baglama sirasinda oglan tarafi para verir. Gelinin esyalari bir arabaya yüklenir. Gelinin babasi, amcasi, agabeyi veya dayisi tarafindan indirilir ve damada teslim edilir. Damat ve gelin arabaya binmeden evvel kizin ana ve babasinin ellerini öperler. Ve arabaya binerler. Arabanin üzerine bir tepsi konularak kiz tarafinin akrabalari, esi ve dostu tarafindan takilar takilir.
Gelin arabasi yola koyulur ve gençler ve çocuklar tarafindan gelin arabasinin önü kesilir. Zarflar içerisine konan paralar camdan disari atilir. Konvoy esliginde gelin getirilir köy içerisinde tur atilir. Cami etrafina gelinir ve dua edilir sonra oglan evine gidilir.
Burada oglan tarafinin davetlileri takilarini takar. Gelin inmeden önce de damadin babasi ve annesi gürestirilir ve babasi birkaç kisinin yardimiyla yenilir. Gelinle damat eve çikarken gelinin önüne bir kova su konur gelin buna tekme atar ve kovayi kirar. Merdivenden gelinin basina ekin, leblebi vs. olusan karisim atilir. Konu komsu gelini sirasiyla görmeye girer. Sadiç ve damat baska bir eve gider, yatsi namazina kadar gelmez, namaza gidilir dualarla damat eve getirilir. Imam dualarla güveyi donatir bu sirada damada arkadaslari tarafindan çesitli sakalar yapilir ve damat konusmaya ve gülmeye zorlanir gülme ve konusma olursa sadiç cezalandirilir. Gerdek gecesi denilen bu gecede de damada kina yakilir ve bu sirada damat elini açmayarak orada bulunanlardan para toplanir ve sonra imamin amin deyisiyle damat gerdek odasina saka yoluyla dövülerek gönderilir.